स्कटल्यान्डको हाइल्यान्ड्समा रहेको ‘लोच नेस’ नामक ताल केवल आफ्नो प्राकृतिक सुन्दरताका कारण मात्र होइन, त्यसमा रहेको भनिएको ‘भूत’का कारण पनि विश्वभर चर्चित रह्यो । सन् १९३३ मा एक होटल व्यवस्थापक एल्डी म्याकेले तालको पानीमा ठूलो, कालो र अनौठो चिज देखेको दाबी गरेपछि यो कथा फैलिँदै गएर मिथकमा परिणत भयो ।

पत्रकारहरूले त्यस अनौठो दृश्यलाई “दानव” (Monster) नाम दिएपछि जनताबीच हल्ला फैलियो — कोहीले लामो घाँटी भएको जीव देखे भने कोहीले डुंगाजस्तो ठूलो ढाड देखे । त्यसपछि ‘लोच नेस मोन्स्टर’ वा छोटकरीमा ‘नेसी’ विश्वकै चर्चित रहस्यमय जीवको रूपमा परिचित बन्यो ।

विज्ञान र मिथकबीचको संघर्ष

सन् १९८७ मा वैज्ञानिकहरूले ‘अपरेसन डीप स्क्यान’ नामक खोज अभियानमार्फत नेसीको अस्तित्व पत्ता लगाउने प्रयास गरे ।
१० लाख पाउन्ड बराबरको प्रविधि र २४ वटा सोनारसहितका डुंगा तालमा प्रयोग गरिए । तर, हप्तौंको खोजपछि पनि कुनै ठोस प्रमाण भेटिएन ।
सोनारले पत्ता लगाएका केही गतिविधिहरू सामान्य सील वा सामन माछा समूह भएको पुष्टि भयो ।

त्यसअघि पनि धेरै प्रयास भएका थिए —
१९३३ मा पत्रकारमार्फत जालहारीमार्फत ‘दानवका पदचिन्ह’ फेला परेको भनिएको थियो, तर पछि ती गैंडाको खुट्टाको स्ट्यान्डबाट बनाइएको नक्कली प्रमाण ठहरियो ।
१९३४ मा सार्वजनिक गरिएको ‘प्रसिद्ध फोटो’ पनि दशकौंपछि फर्जी प्रमाणित भयो ।

रहस्य अझै बाँकी

हालसम्म नेसीको वास्तविक अस्तित्व पुष्टि गर्ने कुनै प्रमाण भेटिएको छैन ।
सन् २०१८ मा वैज्ञानिकहरूले तालको पानीको डीएनए परीक्षण गर्दा पनि उक्त रहस्यमय जीवको कुनै अंश पत्ता लागेन ।

तर, लोच नेस तालको ‘भूत’को कथा अझै पनि स्कटल्यान्डको पर्यटन, संस्कृति र जनविश्वासको रोचक हिस्सा बनेको छ ।